ZANAAT VE SANAT (I)
Sanat en genel anlamıyla, yaratıcılığın ve hayal gücünün ifadesi olarak anlaşılır. Bugün sanat terimi birçok kişi tarafından çok basit ve net gözüken bir kavram gibi kullanılabildiği gibi akademik çevrelerde sanatın ne şekilde tanımlanabileceği, hatta tanımlanabilir olup olmadığı bile hararetli bir tartışma konusudur. Açık olan nokta ise sanatın insanlığın evrensel bir değeri olduğu, kısıtlı veya değişik şekillerde bile olsa her kültürde görüldüğüdür.
Sanat sözcüğü genelde görsel sanatlar anlamında kullanılır. Sözcüğün bugünkü kullanımı, batı kültürünün etkisiyle, ingilizcedeki 'art' sözcüğüne yakın olsa da halk arasında biraz daha geniş anlamda kullanılır. Gerek İngilizce'deki 'art' ('artificial' = yapay), gerek Almanca'daki 'Kunst' ('künstlich' = yapay) gerekse Türkçe'deki Arapça kökenli 'sanat' ('suni' = yapay) sözcükleri içlerinde yapaylığa dair bir anlam barındırır. Sanat, bu geniş anlamından Rönesans zamanında sıyrılmaya başlamış, ancak yakın zamana kadar zanaat ve sanat sözcükleri dönüşümlü olarak kullanılmaya devam etmiştir. Buna ek olarak Sanayi Devrimi sonrasında tasarım ve sanat arasında da bir ayrım doğmuş, 1950 ve 60'larda popüler kültür ve sanat arasında tartışma kaldıran bir üçüncü çizgi çekilmiştir.
Zanaat: İnsanın bedensel, duygusal gereksinimlerini gidermeye yönelik üretim değerleridir. Doğal ve yapay olarak karşılanabilir, ifade edilebilir. Bebeğin ağlaması, annenin emzirmesi, korunma, barınma, toplama, avlama, yetiştirme, ganimetle, işgal ve sömürme, köleleştirme, ticaret, imalat ve ticaret pek çok pek çok şekilde olabilir, tanımlanabilir. Zanaatın doğuşu ve kullanımı doğaya, insana karşı tedbirler olarak iki ayrı alanda toplanabilir.
Her bilim dalı kendi alanındaki bilimsel sürecin doğuş ve gelişimini açıklamıştır. Zanaatların gelişme süreçleri oradan izlenebilir, anlaşılabilir.
SANAT: Aynı amaçlı benzer ürünleri sınıflandırma, kardeşlik aile birliği oluşturma, aile birliği içinde ifade etmedir. Bireysel, geleneksel, kurumsal ifade ediliş kural, yöntem ve usullerini saptamadır.
SANATIN TANIMIYLA İLGİLİ SÖZLER
a) Sanat estetiğin kullanımıdır.
b) Cinselliğin (seksapalitenin) kullanımıdır.
c) Hayal gücünün kullanımıdır.
d) İmgelerin kullanımıdır.
ZANAAT VE SANAT ARASINDAKİ FARK:
Zanaat markalaşır ve garantisi vardır. Sanat modelleşir, idolleşir. Garantisi yoktur. Markalar ölümlü, sanat eserleri ölümsüzdür.
SANAT ETKİNLİĞİ ÇEŞİTLERİ:
a) Kişileri ve devleti terbiye eden sanat etkinliği İlahiyatçı sanatlar etkinliği.
b) Devleti tanrısallaştıran sanat etkinliği, merkezi yönetim şekli vardır, yerel yönetimi kabul etmez. İlahiyat merkezi ve yönetim merkezi olarak kral, padişah, nemrut, firavun vs tanımlarla ifade edilen kişileri kabul eder. Kişileri ezdiren, köleleştiren, mülksüzleştiren İlahiyatçı sanatlar etkinliği.
c) Sınıf veya zümre çıkarlı sanat etkinliği
ç) Devletçi-halkçı sanat etkinliği
d) Halkçı sanat etkinliği
e) Popüler sanat etkinliği
f) Popülist sanat etkinliği; Her sanat alanında eser verme.
g) Arabesk sanat etkinliği
ğ) Batı sanat etkinliği
h) Türk İslamcı sanat etkinliği
ı) Evrensel sanat etkinliği
i) Ulusal Görüşçü (Osmanlıcı) sanat etkinliği, (Divan edebiyatı, aruzcu sanat etkinliği)Aruz veznini milli görüşçü(Osmanlıcılık Taraftarı) olanlar kullanır.
j) Ötekileştirme sanat etkinliği
k) Birlikçi sanat etkinliği
Bir sanatı veya sanatçıyı tanımlamak için onun ergenlik, yetişkinlik eserlerinin tamamı incelenerek karar verilebilir.
Kısa yoldan tanımlama hangi sanat ekolünden, kurumdan yetişerek gelmiş ona bakılarak oluşturulabilir.
SANATLA İLGİLİ ÖZLÜ SÖZLER
• -sanatçıya iki göz yetmez – lamartine
• -sanat sanat içindir. – victor cousin
• -bir resim, kelimesiz bir şiirdir. – horatius
• -sanatlar, hürriyet tarafından emzirilince büyürler. schiller
• -eğer dünya açık, aydınlık olsaydı sanat olmazdı. albert camus
• -sanatı ustadan öğrenmeyen öğrenemez – türk atasözü
• -sanatın düşmanı bilgisizliktir. ben jonson
• Hiçbir ressam var mıdır ki, yaptığı resmi bir menfaat ümidi gözetmeden sadece resim yapmak için yapsın!
• Hiçbir testici yoktur ki içine su konulmasını düşünmeden, sırf testi yapmak için bunu yapsın.
• Hiçbir hattat yoktur ki özene bezene yazdığı yazıyı, yalnız yazının
güzelliğini göstermek için yazsın da okunmak için yazmasın!
• Dünyada en aşağılık sanat bile hiç ustasız elde edilebilir mi?
• Her sanatın öncesi bilgidir, ondan sonra icrâ, amel gelir…
• Ey akıl sahibi! Sanat öğrenmeye çalış; fakat o sanatı, ehil olan kerem sahibi, temiz bir kişiden öğren.
• Kardeş, inciyi sedefin içinde ara, sanatı da ehlinden iste.
• Bir adam derici olsa, bu sanatını yaparken kirli bir elbise giyse bu elbise onun zenginliğini, yüceliğini azaltmaz ki!
• Demirci demir döverken yırtık-pırtık bir elbiseye bürünse, halkın nezdindeki itibarı eksilmez.
• Şu halde kibir elbisesini bedeninden çıkar; bir şey belleyip, öğrenme hususunda aşağılık bir elbiseye bürün.
• Bilgi sahibi olmanın yolu sözle; sanat bellemenin yolu ise işledir.
Atatürk’ün Sanat ile İlgili Sözleri
“Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, bir millet ki fennin gerektirdiği şeyleri yapmaz; itiraf etmeli ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur.”
“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.”
“Yüksek bir insan topluluğu olan Türk Milleti’nin.tarihi bir özelliği de, güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir.”
“Hepiniz milletvekili olabilirsiniz, bakan olabilirsiniz… Hatta cumhurbaşkanı olabilirsiniz. Fakat sanatkar olamazsınız.”
“Sanatkar, toplumda uzun çaba ve çalışmalardan sonra alnında ışığı ilk duyan insandır.”
“Bir millet sanattan ve sanatkardan mahrumsa, tam bir hayata sahip olamaz.”
“Bir milletin sanat yeteneği güzel sanatlara verdiği değerle ölçülür.”
“Güzel sanatların hepsinde, ulus gençliğinin ne türlü ilerletilmesini istediğinizi bilirim. Bu yapılmaktadır. Ancak bunda en çabuk, en önde götürülmesi gerekli olan Türk musikisidir. Bir ulusun yeni değişikliğinde ölçü, musikide değişikliği alabilmesi, kavrayabilmesidir.”
“Güzel sanatlara da alakanızı yeniden canlandırmak isterim. Ankara’da bir Konservatuvar ve Temsil Akademisi kurulmakta olmasını zikretmek, benim için bir hazdır. Güzel Sanatların her şubesi için Kamutay’ın göstereceği alaka ve emek, milletin insani ve medeni hayatı ve çalışkanlık veriminin artması için çok etkilidir.”
“Milletimizin güzel sanatlar sevgisini her türlü vasıta ve tedbirlerle besleyerek inkişaf ettirmek milli ülkümüzdür.”
“Güzel sanatlarda muvaffak olmak, bütün inkilaplarda başarıya ulaşmak demektir. Güzel sanatlarda muvaffak olamayan milletler ne yazık ki, medeniyet alanında yüksek insanlık sıfatıyla yer almaktan ilelebet mahrum kalacaklardır.”
Abdullah Bedeloğlu
Abdullah Bedeloğlu
1) "Zanaat Ve Sanat (ı)" İsimli yazı Abdullah Bedeloğlu tarafından 19.10.2010 Tarihinde sitemize eklenmiş olup, yazarın kendi görüşünü yansıtmaktadır. Yazının içeriğinden, kullanılan (resim, fotoğraf vb. materyallerden) ve yazıdan doğacak her türlü yasal işlemden aktifkalem.com sitesi sorumlu değildir.
2) 5846 Sayılı fikir ve sanat eserleri kanununun 81. maddesi gereği eserin her türlü telif hakkı yazarın kendisine ve/veya temsilcisine aittir.
